Ocena istniejących odbiorników przed wyborem pompy ciepła.
W opisanej przez BUILD UP realizacji w Kerken pompę ciepła zastosowano w budynku z 1715 roku, pozostawiając istniejące grzejniki. Podano obciążenie cieplne około 30 kW oraz możliwość osiągnięcia temperatury zasilania do 80°C. Jest to przykład wykonalnej modernizacji konkretnego obiektu. Opis nie zawiera danych pozwalających przewidzieć roczną efektywność ani rachunki w innym domu. [1]
Temperatura maksymalna pompy ciepła nie powinna stawać się automatycznie temperaturą projektową instalacji. Najpierw trzeba ustalić, jaka temperatura zasilania jest potrzebna, aby grzejniki pokryły obciążenie cieplne poszczególnych pomieszczeń. Dopiero potem można ocenić dostępną moc pompy ciepła, jej pobór energii i efektywność w tych warunkach. Wysokotemperaturowe źródło nie zwalnia z analizy budynku.
Zacznij od strat ciepła w pomieszczeniach.
Inwentaryzacja powinna obejmować przegrody, stolarkę, wentylację, sposób użytkowania i sąsiedztwo przestrzeni nieogrzewanych. Projektowe obciążenie cieplne określa moc potrzebną w przyjętych warunkach obliczeniowych. Roczne zapotrzebowanie na energię opisuje inne zagadnienie: ilość energii w całym roku. Wartości w kWh nie można traktować jak mocy w kW.
Dane starego kotła bywają pomocne w ocenie historii instalacji, lecz jego moc znamionowa nie jest miarą obciążenia budynku. Kocioł mógł być przewymiarowany, a dom od czasu jego montażu mógł otrzymać nowe okna lub izolację. Podobnie rachunki za paliwo wymagają uwzględnienia sposobu użytkowania, pogody i przygotowania ciepłej wody użytkowej.
Odbiorniki należy sprawdzać pomieszczenie po pomieszczeniu. Nawet przy wystarczającej sumie ich mocy narożny pokój może pozostać niedogrzany. Znaczenie ma jego własne obciążenie oraz moc zainstalowanych w nim grzejników przy nowych parametrach. Takie zestawienie pozwala zidentyfikować pomieszczenie, które wymusza najwyższą temperaturę zasilania.
Zrzut 1. Zestawienie strat ciepła pomieszczeń w ArCADia-TERMOCAD. Dane pochodzą z projektu demonstracyjnego dostarczonego do artykułu.
Przelicz moc przy rzeczywistych temperaturach.
Oznaczenie 75/65/20°C określa temperaturę zasilania, powrotu i powietrza w pomieszczeniu. Przy obniżeniu temperatury wody maleje różnica temperatur napędzająca oddawanie ciepła przez grzejnik. Potrzebne są zatem jego typ, wymiary i charakterystyka producenta. Trzeba też uwzględnić sposób podłączenia oraz ewentualną zabudowę ograniczającą przepływ powietrza.
Przyjmijmy wyłącznie do celów dydaktycznych grzejnik o mocy 2000 W przy 75/65/20°C. Tabela korekcyjna Purmo dla wykładnika charakterystyki n = 1,3 podaje współczynniki 1,96 przy 55/45/20°C i 3,37 przy 45/35/20°C. Dzieląc moc odniesienia przez odpowiedni współczynnik, otrzymujemy około 1020 W i 593 W. Tych współczynników nie należy przenosić bez sprawdzenia na każdy rodzaj odbiornika. [2]
Przykład obliczeniowy z założonymi danymi, omówiony w tekście. Nie jest wynikiem projektu ze zrzutów.
Jeżeli obciążenie pokoju wynosi 1100 W, przy 55/45/20°C brakuje około 80 W. Po ograniczeniu strat ciepła do 900 W ten sam grzejnik ma około 120 W nadwyżki. Przy 45/35/20°C nadal brakuje około 307 W. Obciążenia pokoju są założeniami przykładu; nie pochodzą ze zrzutów programu. Wynik pokazuje, dlaczego ocieplenie i dobór odbiorników trzeba analizować łącznie.
Gdy brakuje mocy, projektant może rozważyć większy grzejnik, dodatkowy odbiornik lub ograniczenie strat pomieszczenia. Każdy wariant wymaga ponownego sprawdzenia. Podnoszenie temperatury całej instalacji dla jednego pokoju może pogorszyć warunki pracy pompy ciepła, dlatego warto najpierw znaleźć rzeczywistą przyczynę niedoboru.
Zrzut 2. Dobór odbiorników ciepła w ArCADia-TERMOCAD z dodatkowym modułem Dobór grzejników. Widoczne wartości dotyczą przykładu w programie, a nie poniższego przykładu liczbowego.
Sprawdź przepływ i opory instalacji.
Obniżenie temperatur zasilania i powrotu nie jest tym samym co zmniejszenie różnicy między nimi. O wymaganym przepływie przy określonej mocy decyduje właśnie ta różnica. Dla wody można zastosować przybliżony bilans V = Q / (1,163 · ΔT), gdzie V oznacza przepływ w m³/h, Q moc w kW, a ΔT różnicę temperatur w K. Współczynnik wynika z przybliżonych właściwości wody; dla glikolu należy użyć właściwych danych.
Dla 8 kW przy różnicy 20 K otrzymujemy około 0,34 m³/h, natomiast przy 5 K około 1,38 m³/h. To czterokrotnie większy wymagany przepływ. Sam bilans nie wyznacza jednak oporów przewodów ani punktu pracy pompy obiegowej. Trzeba zweryfikować średnice, armaturę, nastawy i ciśnienie dyspozycyjne w najbardziej niekorzystnym obiegu.
Sprawdzenia wymaga także minimalny przepływ przez pompę ciepła, gdy część zaworów termostatycznych się zamknie. Wymaganą objętość wody i rozwiązanie zapewniające warunki odszraniania należy ustalić na podstawie instrukcji pompy ciepła oraz projektu hydraulicznego. Nie należy przypisywać modułowi doboru grzejników pełnego sprawdzenia hydrauliki całej instalacji.
Oceń moc i efektywność pompy w wymaganym punkcie pracy.
Dostępna moc grzewcza musi odpowiadać obliczeniowej temperaturze zewnętrznej i wymaganej temperaturze wody. Moc zadeklarowana przy A7/W35 nie wystarcza do oceny pracy podczas mrozu przy zasilaniu 55°C. Oznaczenie A7/W35 odnosi się do powietrza o temperaturze 7°C i wody na wyjściu o temperaturze 35°C.
Osobno trzeba sprawdzić efektywność. COP jest stosunkiem mocy grzewczej do pobieranej mocy elektrycznej w określonych warunkach. SCOP opisuje efektywność sezonową w warunkach odniesienia. W eksploatacji znaczenie mają również odszranianie, urządzenia pomocnicze, regulacja i udział grzałek. Porównując wskaźniki, trzeba zachować tę samą granicę bilansu.
Charakterystyka pompy ciepła powinna pokazać zarówno pracę podczas mrozu, jak i minimalną moc przy dodatnich temperaturach zewnętrznych. Zbyt duża minimalna moc może prowadzić do częstego uruchamiania sprężarki. Przygotowanie ciepłej wody użytkowej, jej zapas i czas odtworzenia należy przeanalizować oddzielnie od obciążenia cieplnego pomieszczeń.
Powiąż obliczenia z dokumentacją doboru.
W ArCADia-TERMOCAD warto zachować osobno stan istniejący i stan po planowanej modernizacji. Warianty przegród i systemów można analizować w wersji Audyt. Dodatkowy moduł Dobór grzejników korzysta z danych budynku i katalogów odbiorników, umożliwia także pracę z własną bazą odbiorników ciepła oraz przygotowanie raportu. [3, 4]
Zrzut 3. Raport doboru grzejników z podziałem na pomieszczenia. Zrzut przedstawia dokumentację przykładowego projektu.
Przed zamknięciem projektu sprawdź zgodność temperatur i obciążeń w obliczeniach budynku, doborze odbiorników i dokumentacji wybranej pompy ciepła. Raport powinien pozwalać ustalić, dlaczego konkretny grzejnik pozostawiono, wymieniono lub uzupełniono. Jeżeli sprawdzasz instalację po ociepleniu domu, dobór grzejników i raport powinny uwzględniać obciążenia pomieszczeń po ociepleniu oraz przyjęte nowe temperatury pracy instalacji.
ArCADia-TERMOCAD wspiera przygotowanie obliczeniowej podstawy decyzji. Dobór pompy ciepła wymaga dodatkowo charakterystyki konkretnej pompy ciepła, a dobór hydrauliczny i elektryczny odpowiednich obliczeń branżowych. Poznaj wersję Audyt i moduł Dobór grzejników w INTERsoft, dobierając zakres licencji do wykonywanych opracowań.
Czy można pozostawić istniejące grzejniki?
Tak, istniejące grzejniki można wykorzystać z pompą ciepła, jeżeli ich moc przy przyjętych temperaturach pokrywa obciążenie każdego pomieszczenia, instalacja zapewnia wymagane przepływy, a wybrana pompa osiąga potrzebną moc i akceptowalną efektywność w tych warunkach. Trzeba również ocenić stan techniczny odbiorników i przewodów. Sama zgodność mocy katalogowej nie kończy sprawdzenia.
Jeżeli wszystkie pomieszczenia spełniają te warunki, grzejniki mogą pozostać, a prace obejmą potrzebne dostosowanie hydrauliki i regulacji. Gdy niedobory występują tylko w kilku pokojach, warto porównać wymianę lub uzupełnienie tych odbiorników z ograniczeniem strat ciepła. Po zmianach trzeba ponownie sprawdzić cały układ.
Jeśli wiele pomieszczeń wymaga wysokiej temperatury wody, a efektywność źródła lub koszty eksploatacji są nieakceptowalne, należy zmienić zakres modernizacji: rozważyć poprawę izolacyjności, większe odbiorniki albo inne rozwiązanie źródła ciepła. Możliwość uzyskania 80°C nie jest samodzielnym argumentem za inwestycją. O wyborze powinny przesądzać obliczenia i porównanie wariantów.
Program i materiały źródłowe.
Źródła sprawdzono 13 października 2026 r. Zrzuty przedstawiają projekty demonstracyjne, a nie wyniki dla opisywanego domu. Przykłady liczbowe są dydaktyczne.
|
Ukryj
ArCADia BIM
ArCADia-ARCHITEKTURA
W istniejącym domu pompę ciepła należy dobierać do obciążenia budynku i parametrów instalacji po modernizacji. Decydujące jest sprawdzenie, czy każdy grzejnik osiągnie wymaganą moc przy przyjętych temperaturach zasilania i powrotu oraz temperaturze w pomieszczeniu. ArCADia-TERMOCAD pozwala oprzeć tę ocenę na obliczeniach cieplnych, a dodatkowy moduł Dobór grzejników wspiera dobór odbiorników i przygotowanie raportu. To podstawa technicznego uzasadnienia inwestycji, zanim powstanie zamówienie na pompę ciepła. 
System ArCADia BIM - czy już dziś potrzebuję technologii BIM?
