ArCADiasoft - Audyt energetyczny przy adaptacji poddasza

strona główna >> rozwiązania >> Audyt energetyczny przy adaptacji poddasza

Audyt energetyczny przy adaptacji poddasza
Jeden dom i dwa zakresy inwestycji
Dom z lat 60. ma ogrzewany parter oraz nieogrzewaną piwnicę i poddasze. Właściciel planuje docieplenie ścian, wymianę okien i starego kotła. Równocześnie przygotowuje adaptację poddasza z podniesieniem ścianek kolankowych. Dodatkową trudnością jest ściana stojąca w granicy działki: możliwość jej ocieplenia od strony sąsiada pozostaje nierozstrzygnięta. Punktem wyjścia są inwentaryzacja, projekt adaptacji i harmonogram prac. Na ich podstawie audytor wyznacza ogrzewaną część budynku, rozróżnia przegrody istniejące i projektowane oraz ustala zakres analizowanych usprawnień. W programie Czyste Powietrze zakres prac wynika z audytu energetycznego. Do wniosku o dofinansowanie dołącza się Dokument Podsumowujący Audyt Energetyczny, czyli DPAE, a pełny audyt zachowuje w dokumentacji. Po zakończeniu prac wymagane jest świadectwo charakterystyki energetycznej budynku. [1]
	Adaptacja poddasza to więcej niż dodatkowe metry użytkowe. Zmienia powierzchnię ogrzewaną, układ przegród i zapotrzebowanie domu na ciepło. Gdy towarzyszy jej termomodernizacja z dofinansowaniem z programu Czyste Powietrze, audyt powinien pokazać wpływ obu inwestycji na zużycie energii.

Dla kogo jest Czyste Powietrze

Program jest skierowany do osób fizycznych będących właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego albo wydzielonego w nim lokalu mieszkalnego z osobną księgą wieczystą. Co do zasady wymagany jest trzyletni okres własności, z wyjątkami przewidzianymi w programie. Wsparcie obejmuje budynki z pozwoleniem na budowę uzyskanym do końca 2020 roku. [4]

Poziomy dofinansowania i podstawowe kryteria dochodowe. Obowiązują także limity kwotowe i dodatkowe warunki programu. [4, 5] Przy prowadzeniu działalności gospodarczej obowiązują również limity rocznych przychodów wnioskodawcy lub małżonka: czterdziestokrotność minimalnego wynagrodzenia przy poziomie podwyższonym i dwunastokrotność przy najwyższym. Najwyższy poziom wymaga ponadto zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania powyżej 140 kWh/(m²·rok). [4, 5] Dofinansowanie może obejmować wymianę nieefektywnego źródła ciepła, modernizację ogrzewania, docieplenie przegród, wymianę stolarki oraz wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Procenty w tabeli odnoszą się do kosztów kwalifikowanych netto, z uwzględnieniem limitów programu. [4] Przy najwyższym poziomie dofinansowania i przy prefinansowaniu wymagany jest udział operatora. Wniosek rozpatruje wojewódzki fundusz właściwy dla lokalizacji domu. [4, 5]

Rozdziel termomodernizację od rozbudowy

Docieplenie istniejącej ściany i wykonanie izolacji nowej ścianki kolankowej należą do różnych zakresów inwestycji. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wyjaśnia, że ocieplenie nowej przegrody powstającej podczas rozbudowy nie jest termomodernizacją istniejącej przegrody. W dokumentacji należy więc oddzielić roboty i koszty obu przedsięwzięć. [2] Przegrody najlepiej oznaczyć jednakowo na rysunkach, w obmiarach i kosztorysie. Dla wspólnego źródła ciepła trzeba ustalić sposób przypisania wydatków. Przy tej inwestycji z właściwym funduszem należy uzgodnić zakres kosztów kwalifikowanych i sposób wykazania efektu energetycznego po zmianie powierzchni ogrzewanej. Podstawą uzgodnienia powinny być projekt, harmonogram i opis obu zakresów prac; samo etapowanie ani podział kosztów proporcją powierzchni nie przesądzają o dofinansowaniu.

Zaktualizuj model budynku po adaptacji

Przed adaptacją ciepło z parteru przenika przez strop do nieogrzewanego poddasza. Po włączeniu całego poddasza do ogrzewania granica ogrzewanej części domu przebiega przez dach i ściany tej kondygnacji. Strop staje się przegrodą między pomieszczeniami ogrzewanymi, dlatego w modelu zmienia się jego rola w bilansie strat ciepła. Osobnej uwagi wymagają piwnica i klatka schodowa. Otwarte połączenie między kondygnacjami wpływa na wymianę ciepła i powietrza. O przypisaniu pomieszczenia do strefy ogrzewanej lub nieogrzewanej decydują warunki użytkowania i metoda obliczeń, a nie sama obecność grzejnika. Przy częściowej adaptacji granica ogrzewania biegnie zgodnie z projektem. Dla przegród sąsiadujących z przestrzenią nieogrzewaną audytor przyjmuje odpowiednie temperatury lub współczynniki redukcji strat. ArCADia-TERMOCAD umożliwia wykonywanie obliczeń dotyczących takich stref. [3]

Dane pomieszczenia nieogrzewanego i zestawienie przegród w ArCADia-TERMOCAD. Projekt demonstracyjny.

Ustal kolejność adaptacji i termomodernizacji.

Projektant określa, czy adaptacja obejmuje zmianę sposobu użytkowania, roboty wymagające zgłoszenia czy pozwolenia na budowę. Podniesienie ścianek kolankowych wiąże się ze zmianą geometrii i konstrukcji. Procedurę budowlaną prowadzi się niezależnie od postępowania o dofinansowanie. [6] Kolejność prac wpływa na stan przyjmowany do audytu. W praktyce warto rozróżnić trzy sytuacje. Poddasze jest nadal nieogrzewane. W stanie istniejącym pozostaje przestrzenią nieogrzewaną, również wtedy, gdy inwestor zgłosił już planowaną zmianę sposobu użytkowania. Samo zgłoszenie nie zmienia warunków cieplnych budynku. Adaptacja została legalnie zakończona przed termomodernizacją. Punktem wyjścia analizy jest rzeczywisty, udokumentowany stan domu po adaptacji. Ujęcie poddasza w tym stanie nie oznacza objęcia dotacją wcześniej wykonanych robót adaptacyjnych i nowych przegród. Obie inwestycje mają przebiegać równolegle. Projekt, harmonogram i obmiary powinny wyraźnie rozdzielać adaptację od termomodernizacji. Jeżeli wspólny zakres utrudnia rozliczenie, można rozważyć odrębne etapy z opisanym stanem początkowym i końcowym.

Zachowaj porównywalność wariantów.

Aby oddzielić efekt termomodernizacji od wpływu adaptacji, warto porównać trzy stany budynku: istniejący, po wybranych ulepszeniach przy niezmienionej geometrii oraz docelowy z ogrzewanym poddaszem. To sposób organizacji analizy inżynierskiej, a nie odrębna funkcja programu ani obowiązek wykonania trzech audytów. Wariant o stałej geometrii pokazuje skuteczność samych usprawnień. Stan docelowy uwzględnia dodatkowo nową powierzchnię, dach, ściany poddasza i zmiany instalacji. Takie porównanie pozwala wyjaśnić, skąd bierze się różnica między wynikami. Załóżmy, że dom o powierzchni ogrzewanej 100 m² potrzebuje rocznie 20 000 kWh energii użytkowej do ogrzewania. Wskaźnik wynosi wtedy 200 kWh/(m²·rok). Po pracach termomodernizacyjnych i adaptacji powierzchnia rośnie do 160 m², a zapotrzebowanie wynosi 16 000 kWh rocznie. Wskaźnik spada do 100 kWh/(m²·rok), czyli o 50%, podczas gdy całkowite zapotrzebowanie maleje o 20%.

Przykład dydaktyczny z założonymi danymi. Ilustruje zależność między powierzchnią a wskaźnikiem, nie służy wykazaniu prawa do dotacji.

Spadek wskaźnika jednostkowego nie jest więc równoznaczny z taką samą procentową oszczędnością energii całego domu. Przy porównywaniu audytu, DPAE i świadectwa znaczenie mają także zakres bilansu energii, powierzchnia odniesienia, metodologia i warunki brzegowe.

Porównanie wariantów termomodernizacji w ArCADia-TERMOCAD. Projekt demonstracyjny.

Uwzględnij ograniczenia ściany w granicy działki.

Dla ściany stojącej w granicy działki projektant powinien określić wykonalny sposób modernizacji. Czasowy dostęp do sąsiedniej nieruchomości i trwałe umieszczenie izolacji poza granicą to odrębne kwestie. Dopóki rozwiązanie zewnętrznego ocieplenia pozostaje nierozstrzygnięte, warto uwzględnić w analizie wariant bez docieplenia tej ściany. Pozwala to ocenić, jaki efekt zapewnią pozostałe usprawnienia i jak duży wpływ na wynik ma sporna przegroda. Alternatywą jest izolacja od wewnątrz. Jej dobór wymaga oceny cieplno-wilgotnościowej: zawilgocenia muru, oddziaływania opadów, możliwości wysychania, wentylacji oraz mostków cieplnych przy stropach i ościeżach. Sam współczynnik przenikania ciepła U nie opisuje wszystkich skutków takiej zmiany. Obliczenia kondensacji w programie pomagają w ocenie przegrody w zakresie zastosowanej metody. Przy trudnych układach materiałowych potrzebna może być dodatkowa analiza zmian temperatury i wilgoci w czasie, obejmująca konkretny mur i system izolacji.

Ogrzewanie odnieś do stanu docelowego.

Docieplenie ogranicza straty ciepła, a adaptacja powiększa ogrzewaną część domu. Dobór nowego źródła powinien uwzględniać oba efekty. Podstawą określenia wymaganej mocy jest projektowe obciążenie cieplne, a nie roczne zapotrzebowanie na energię. Przy etapowaniu warto porównać obciążenie po pierwszym etapie i w stanie docelowym. Źródło dobrane do domu przed dociepleniem może po modernizacji mieć zbyt dużą moc minimalną. Z kolei pominięcie przyszłego poddasza grozi niedoszacowaniem końcowego zapotrzebowania na moc.

Przygotuj spójny raport i DPAE.

W ArCADia-TERMOCAD Audyt można uporządkować dane przegród i pomieszczeń, zdefiniować warianty modernizacji oraz przygotować raport. Oddzielne pliki dla analizowanych stanów budynku ułatwiają porównanie wyników i prześledzenie wpływu zmian geometrii, systemu ogrzewania czy grubości izolacji. [3]

Karta audytu energetycznego z porównaniem stanu przed termomodernizacją i po niej. Projekt demonstracyjny.

ArCADia-TERMOCAD w najnowszej wersji umożliwia zebranie danych i przekazanie ich do Generatora Wniosków o Dofinansowanie, a także zapisanie ich do pliku XML. Przed wysłaniem wniosku o dofinansowanie autor opracowania powinien sprawdzić przesłane informacje i zweryfikować ich spójność z wykonanym audytem energetycznym. [1, 3] Kontrola końcowa obejmuje powierzchnie, oznaczenia przegród, zakres robót, koszty i stan budynku po inwestycji. Jeżeli plany zmieniły się w trakcie realizacji, dokumentacja końcowa powinna uwzględniać wykonany zakres oraz zmiany zaakceptowane zgodnie z procedurą funduszu. ArCADia-TERMOCAD Audyt wspiera modelowanie budynku, obliczenia, porównanie wariantów i raportowanie. Do sporządzenia świadectwa na podstawie wykonanego audytu energetycznego wymagana jest wersja ArCADia-TERMOCAD ŚCHE. Możliwości wersji Audyt i dostępne materiały szkoleniowe przedstawia serwis INTERsoft.

Podsumowanie zmian dla rozpatrywanego domu.

W rozpatrywanym domu najważniejsze są trzy decyzje: określenie docelowej granicy ogrzewania, wybór wykonalnego rozwiązania ściany w granicy i ustalenie kolejności prac. Dopiero na tej podstawie można rzetelnie porównać usprawnienia, dobrać źródło ciepła oraz przygotować audyt energetyczny i DPAE. Dobrze przygotowany model pozwala zobaczyć osobno efekt ocieplenia i wpływ dodatkowej powierzchni poddasza. Dzięki temu wyniki obliczeń jasno pokazują, co zmienia się w budynku i z czego wynikają przyjęte rozwiązania.